كندوه عسل (كوه اوه شيرينو)

• زنبورعسل

در کوه‌های جنوب (کوه زیر) دو نوع زنبور عسل وجود دارد که دو نوع عسل تهیه می‌کنند، یک نوع به اسم عسل کلی که زنبورهای آن از زنبورهای معمولی و کوچک هستند، که چهار نوع عسل تهید می‌کنند حسب مواسم سال که بنامهای مختلف در کوخرد معروف است مانند:

• عسل «ربیع» بهار.
• عسل خُرما.
• عسل شُواردُه.
• عسل سُمر.

این زنبورها از گلهای خوشبو ومعطر بهاری تغذیه می‌کنند. در فصل بهار و پائیز کندوها پر می‌گردد و هرکندو در حدود یک تا دو کیلو واحیاناً ۴ کیلو در فصلهای پُربار عسل بدست می‌آید. با مهارت خیلی بسیار کسانی که شغل جمع آوری عسل پیشه گرفته‌اند عسل از این کندوها خارج و در ظرف خالی می‌نمایند و کندو را بیرون نمی‌آورند، چون زنبور عسل طبق عادت همیشه یک چاه سکن می‌نماید بشرطی که کسی اذیت وآزار بر او ننماید. اما نوع دوم: زنبور عسل اَزا نام دارد، این زنبور از زنبورعسل کلی دُرُشتَر است وفقط در کوه‌های مرتفع مانند " قله‌های کوه سفید«و کوه» دسک " و بن کوه لوز و جاهای دور از دسترس انسان کندو می‌بندد وچون در دسترس نیست ممکن است پنج تا شش سال در کندو بماند، بعضی وقتها که انسان موفق می‌شود آنهارا پیدا کند، هر کندو ممکن است ۲۰ کیلو عسل داشته باشد، رنگ این عسل تیره‌است و به مرغوبیت عسل کلی معمولی نیست. فکر می‌کنم چون مدت زیادی در کندو می‌ماند و کهنه می‌شود تیره رنگ می‌گردد. شاید هم مربوط به نوع زنبور باشد. عسل و زنبور عسل از زمانهای بسیار دور شناخته شده‌است و در باره آن سخن گفته‌اند، در زمان قبل از اسلام مردمان پیشین درباره عسل و استعمال آن سخن گفته‌اند، در ایام جاهلی عربهای ما قبل از اسلام و در اشعار شاعران نام عسل و زنبور عسل بسیار ذکر شده‌است. در عصر اسلام خداوند تبارک وتعالی سوره‌ای بنام :(سُورَة الَنحَل) یعنی «زنبور عسل»، نازل فرموده‌است. و در آیاتی مُبین و مُنَزَه فوائد ومنافع عسل بر انسان بیان فرموده‌است.

زنبور ملکه

• ملکه نحل

تمام زنبورها زیر دست و فرمان یک زنبور که (ملکه نحل) گفته می‌شود فرمان برداری کامل کار می‌کنند. سردار این زنبورها «یعسوب» نام دارد که با آن جماعت زنبورها می‌رود. هنگامیکه در یک جای خانه می‌سازند خانه‌های آنها به شکل «مسدس متساوی الاضلاع» است در حالیکه مسطر وبیکار وسایر آلات ندارند، ساختن همه آشیانه‌ها به یک شکل منتظم موجب حیرت است. حکماء می‌گویند که اگر از مسدس کدام شکل دیگر اختیار می‌شد در بین خواه نا خواه یک مقداری جای خالی می‌ماند. خداوند آنهارا فطرتاً به‌طرف شکلی راهنمائی فرموده که یک فرجه جزئی هم بیکار نماند. همه اوامر تکوینیه‌است، خداوند به او هدایت داده که فطرتا مطابق خواست و استعداد مزاج خود غذای خودرا از اقسام میوه‌ها و گلها بدست آورد، چنانکه زنبورها از آشیانه خود بیرون آمده ومیوه و گلهای مختلف و رنگارنگ را که از آنها شهد و موم وغیره بدست می‌آید می‌مکند. وچون برای بدست آوردن غذا بهر طرف پرواز می‌کنند در حین مراجعت راه را کم نکرده ومستقیما به آشیانه خود بر می‌گردند. وبدین مطلب گرفته‌اند که به آن راههای فطری که قدرت برای عمل وتصرف تو مقرر کرده‌است مطیع ومنقاد بوده روان باش مثلاً گل و میوه را می‌مکد و بنا به سرشت خود شهد (عسل) را فراهم می‌کند. شعد دارای رنگهای مختلف است، سفید، سرخ، و زرد وسیاه، می‌گویند رنگها در اثر اختلاف موسم، غذا وعمر زنبور و غیره تفاوت می‌کند.

• تداوی با عسل

عسل در بسیاری از بیماریها «شهد خالص» ویا با دوای دیگر مخلوط کرده به بیمار داده می‌شود. در کوه‌های کوخرد و همچنین کوه‌های بخش کوخرد و توابع چهار گونه عسل یافت می‌شود که عبارت‌اند از:

• عسل «ربیع» بهار.

• عسل خُرما.

• عسل شُواردُه.

• عسل سُمر.

• عسل ربیع بهترین وخوشمزه‌ترین انواع عسل‌ها است،

چون «عسل بهار» است، و در فصل بهار واز گلهای مختلف بدست می‌آید واز گلهای بهاری گرفته می‌شود ورنگ آن زرد و بسیار خوش بوه‌است.

• عسل خُرما در تابستان بدست می‌آید ورنگ آن سیاه وتیره‌است، چون از شیره وثمر درخت خُرما گرفته می‌شود، در تابستان در مزارع نخل و باغها کندوهای عسل زیاد دیده می‌شود.

• عسل شُوارده از گُل درخت «سِدر» یا درخت کُنار بدست می‌آید وهمچنین خوشمزه‌است ورنگ آن سفید است.

• عسل سُمر از گُل درخت سُمر بدست می‌آید ورنگ آن سرخ است. درخت سُمر در کوه‌های و تپه‌ها وپشتخه‌های کوه زیر و جنوب وشمال کوخرد فراوان است.

این نوع عسل معمولاً در فصل پائیز زیاد بدست می‌آید.

در مواسمی که باران زیاد می‌بارد کندوهای عسل در کهوف کوهستانها واشکفتها وهمچنین در لای شاخه‌های درختان در پشتخه‌ها و در دره‌های کوهستانی ومزارع نخلها وباغها، در مواسم مختلف سال بر حسب آبادی وسبزی این مواسم و توفیر غذاء و آب، بعد از باران موسمی و در سالهایی که باران وفیر می‌بارد وگلها ی درختان و شکوفه‌ها فراوان است وزنبور غذا ومکان آرام می‌یابد، عسل نیز به خوبی بدست می‌آید چونکه زنبور عسل خیلی حساس است ومکان آرام وملایم دوس دارد که در آن کندو سازد.

• عسل در زندگی اهل منطقه

در خانه‌های اهل کوخرد ومنطقه تقریباً خانه‌ای یافت نمی‌شود که مقداری عسل در آن وجود نداشته باشد چونکه در این مناطق عسل برای تداوی استعمال می‌کنند.

بنا براین در موسم عسل مردم کوخرد و بخش کوخرد وروستاهای توابع ومناطق اطراف مخصوصا آنهائیکه که به جمع آوری عسل علاقه دارند به‌دنبال عسل روانه می‌شوند در کوه‌های اطراف، این عمل چندین روز بطول می‌انجامد و در تمام کوهای منطقه می‌گردند، از شمال وجنوب واز شرق تا غرب، تمام کوه‌ها و دره‌ها و تپه‌ها وپشتخه‌ها بر رسی می‌کنند، وبعد از یافتن کندوهای تازه احداث مکان آن را نشانه می‌کنند و بعد از مرور یک ما ونیم تا دوماه دوباره می‌آیند و کندوهای عسل می‌کنند، می‌گویند بهترین موقع برای جمع کردن عسل از کندوها، نیمه هرماه (برج عربی) است که ماه در وسط آسمان بدر است. یعنی نیمه هرماه که قرص ماه کامل است، می‌گویند در این وقت کندو عسل نیز کامل وپر از عسل است.

منابع

• محمدیان، کوخردی ، محمد ، «شهرستان بستک و بخش کوخرد» ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

صحراى خلوص

• محدوده صحرای خلوص

محدوده صحرای خلوص از شمال روستای خلوص و کوه ناخ، از جنوب رودخانه مهران، از مغرب رودخانه گتاو و کاشنو، واز سمت مشرق به دهستان هرنگ محدود می‌گردد.

• نظام کشاورزی در صحرای خلوص

زمین زراعتی دیم و مربوط به طوایف مختلف در منطقه‌است که به آن حراثه گویند. تقسیم بندی سهم (حراثه) از دموکراتیک‌ترین نحوه‌های تقسیم مالکین اراضی و کشاورزی است. سهم برای همه‌است. پیر وجوان، پیر زن و پیر مرد وفقیر وغنی فرق نمی‌کند. هر حراثه به نام یک طایفه به یک نفر به نام موزیری (مزارع) تعیین می‌کردند. یک ماه قبل از فصل زراعت دیم موزیری (فلاح) می‌رفت درخانه‌ها برای هر سهم سی من جو یا گندم ومبلغی برای هزینه کشت می‌گرفت.

• خشک‌کار و تل کار

عادتا این جو یا گندم قبل از باریدن باران موسمی می‌کاشتند، بنا براین به آن می‌گفتند «خشک‌کار» یعنی قبل از باریدن باران و در زمین خشک کاشته شده، همچنین همین کار که پس از باریدن باران انجام می‌دادند به آن می‌گفتند «تل کار» یعنی پس از باریدن باران وبعد اینکه زمین «تل» شده جو و گندم کاشته‌اند، و «تل» به لهجهٔ محلی یعنی «خیس» زمینی که بعد از باران با آب باران خیس شده‌است. جو یا گندم ویا هردانه‌ای که در چنین زمینی می‌کاشتند «تل کار» گویند. برای هر سهم هم یک نفر تعیین می‌شد که یک سوم فراورده را می‌گرفت. موقع برداشت هم هزینه را دریافت می‌کرد وسپس محصول به دست آمده را بعد از کسر زکات سه یک برزگری بقیه می‌بردند درخانه‌های صاحب سهم تحویل می‌دادند. زمین مشاع صحرای خلوص هیج وقت قابل خرید وفروش نبوده وحالا هم نیست ومربوط به همه‌است. اراضی دارای تقسیم بندی خاصی است که به آن حراثه بندی می‌گویند. حراثه بندی چنان است که اراضی زراعتی یک دشت یا قریه به تقسیمات معادل تعداد طایفه‌ها تقسیم می‌شود که هر یک قسمت را یک حراثه گویند وهر حراثه خود بین افراد آن طایفه تقسیم می‌شود.

در حقیقت حراثه بندی یک زمین یعنی تقسیم آن به سهام مشاعی (یعنی: آنچه مشترک وتقسیم ناکرده باشد، زمین یا جزء آن که مالک مشترک چندین نفر باشد وحصه‌های آنان تقسیم نشده باشد)، که هرکس حق زراعت داشته بدون آنکه بتواند در آن تغییر احداث نماید یا آن را بفروشد .

در بهره برداری از حراثه‌ها رسم این است که هر حراثه یک نفر مزارع دارد که او بذر را از مالکین زمین گرفته و با گاو خود کشت وکار انجام داده موقع برداشت محصول دستمزدی برای خود و همچنین حق گاو نیز منظور نموده ما بقیه محصول بصاحب بذر تحویل می‌دهد. این روش در صحرای خلوص برقرار بوده‌است وعلاقه انسان با زراعت وحق غارس ومالک بر قرار عدل و مساوات ایجاد می‌نموده‌است.

در صحرای خلوص حدود ۲۰ باب آب انبار (برکه) به طور پراکنده وجود دارد، وحدود ۵۰۰ اصله نخل خرما نیز به طور پراکنده در این صحرای پهناور دیده می‌شود. در فصل زمستان و بهار یک نوعی پرنده که در منطقه بنام « چَرز» ( حباری) هوبره معروف است در این صحرای پهناور زیاد دیده می‌شوند.بأضافهٔ پرندگان مختلف صحرایی.

منابع

• محمدیان، کوخردی ، محمد ، «شهرستان بستک و بخش کوخرد» ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

تـُرُشُـه

ترشه در کل دو نوع دارد:

الف: نوع عادی که در کوهستان می‌روید.

ب: نوع خاکی که در خاک می‌روید و به ترشه لامره معروف است. (بسیار کم است)

تـُرُشُـه

• روییدن گیاه

این گیاه پس از بارش‌های زمستانی شروع به روییدن می‌کند و در اواخر زمستان ، تعداد آنها به حداکثر می‌رسد. در اوایل بهار ترشه گل دار می‌شود و برگ‌های سبز و خوراکی آن شروع به زرد شدن می‌کند. به این ترتیب دانه‌های موجود در گل توسط باد ، آب و دیگر عوامل به لا به لای ریگ‌ها می‌رود تا سال بعد دوباره رشد کند.

ترشه، گیاهی بسیار خوشمزه و همان طور که از اسمش پیداست ترش مزه‌است.

• نکته مهم

گاهی اوقات پیچک‌هایی به دور آنها می‌پیچند که سبب سمی شدن ترشه می‌شود و خوردن آن سبب مسمومیت می‌شود.

تـُرُشُـه

تـُرُشُـه

تـُرُشُـه

منبع

• محمدیان، کوخری، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، جلد دوم. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.

در کوخرد و بخش کوخرد و روستاهای توابع و منطقه شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران دو نوع روباه می‌شناسند.

• انواع روباه
• نوع اول : روباه عادی و معمولی.

• نوع دوم: نوع دوم از نوع اول بزرگ‌تر و قشنگتر است که به آن می‌گویند شاه روباه.

روباه جانوری است بسیار چابک و زیرک ((عیار)).

به دو تن از سران معروف قرن گذشته به دلیل هوشیاری و پر مغزی و فطنه گری که داشته‌اند لقب ((روباه)) داده شده‌است.

• یکی از این سران مرحوم شیخ راشد بن سعید آل مکتوم حاکم پیشین دبی بود كه در اثر هوشیاری و پر مغزی ، زيركى و عيارى به وى  لقب «ثعلب الخلیج» یعنی (روباه خلیج فارس) داده بودند.

شیخ راشد بن سعید آل مکتوم (روباه خليج)

• دومی مارشال اروین رومل به وی لقب (روباه صحرا) داده بودند، ایشان یکی از مشاهیر سران ارتش آلمان نازی در جنگ جهانی دوم هستند.

مارشال رومل (روباه صحرا)

مارشال رومل یا (روباه صحرا) فرمانده لشکر آلمانی در صحرا آفریقای شمالی درسال ۱۹۴۱ میلادی، بعد از چند عملیات ناجح در صحرای آفریقاء لقب ((روباه صحرا)) به او داده بودند.

روباه

روباه بادم کلفت با موهای کرکی پشتش کار بردهای فراوانی دارد. چون روباهی در هوای سرد بادمش پاها وبینی خودرا می‌پوشاند. روباه با بحرکت در آوردن دمش می‌تواند پیام‌هایی برای روباهان دیگر بفرستد. روباه به رنگهای گوناگونی از سرخ پریده تا طلائی تا قهوه‌ای شدید است.

برخی از روباهان موی سیاه خالص دارند. روباه سرخ ممکن است آن را روباه نقره‌ای گفت. خطوط پوشش سرخ با خطوط سیاه روی پشت وشانه اش دارد.

شکارچیان گاهی روباهان را برای پوست پرمو ونرمش بدام می‌اندازند. ودر بعضی نقاط گوشتش را نیز می‌خورند. در نواحی بیابانی روباهان دیگر برنگهای محیط اطراف خود که خیلی متفاوت است تا علفزارها بیشه‌های بی درخت ومیان صخرها بسر می‌برند.

مثلاً روباه خاکستری تقریباً درمیان صخرها وبرگهای سایه دار جنگلها ظاهر می‌شود. یا به رنگ محیط‌ها ونواحی دیگر در می‌آید. روباهائی که در بیابانها بسر می‌برند موهای پاهایش حرکت را برای روباه آسان می‌کند. گوشهای روباه بیابانی خیلی بزرگ است تا صداهای خفیف شکارچیان یا دشمن خودرا میان شن‌ها بشنود. روباه سرخ در جنگلها وکشتزارها زندگی می‌کند.

جنگلها جای خوب وآمنی برای لانه سازی روباها است. در کشتزارها، روباهان خرگوش، موش، وپرندگان را شکار می‌کند. روباه نیز در بعضی اوقات به مرغ‌های خانه‌ای برای جوجه وتخم می‌تازد. در تابستان در بعضی اوقات به مزارع نیز حمله می‌کند. گوجه وآلو نیز می‌خورند. بیشتر روباهان به تنهائی شکار و با یک دیگر هنگام پرورش توله‌های خود زندگی می‌کنند. اما برخی از روباهان بصورت گله‌ای وگروهی در طول سال زندگی می‌نمایند. هرچند برخی از روباهان برای خود زمین را برای لانه خود می‌کنند. روباهان دیگر ممکن است از لانه‌های آماده جانوران دیگر سود جویند یا ممکن است زیر بوته‌ها یا در شکاف درختهای کهن سال بسر ببرند. روباهان بیابانی شبکه‌هایی از تونل‌ها زیر شن‌ها می‌کنند. لانه آنها حتی در گرمترین هوا خنک باقی می‌ماند.

سالی یک بار روباه ماده دو تا دوازده توله می‌زاید. مادر از توله در حدود دوماه پرستاری می‌کند. پدر نیز کمک به نگهداری توله‌ها می‌نماید. در حالیکه توله‌ها هنوز خیلی کوچک هستند روباه نر لانه را ترک می‌گوید وشکار را برای مادر به لانه می‌آورد. کمی بعد پدر ومادر هردو برای تغذیه توله‌ها به شکار می‌روند.

توله‌های روباه بازیگوش هستند. مسابقه می‌دهند وزد خورد می‌نمایند. توله‌ای روی توله دیگر می‌پرد وبازی‌های شیطنت آمیز می‌کنند. برای تمرین شکار نیز پدر ومادر شکارهایی به لانه می‌آورند. چون توله روباه شش ماهه شد لانه را برای جستجوی خوراک ترک می‌گویند. در کوخرد و مخصوصاً در کوها و پشتخه‌ها و دره‌ها و دشتهای کوهستانی روباه و خرگوش فراوان است وهنوز مردم در کوخرد برای روباه و خرگوش دام می‌نهند.

• تغذیه

روباهان موش ، خرگوش ، پرندگان را شکار می‌کنند و می‌خورند. قورباغه ، مارمولک ، ماهی نیز می‌خورند. همچنین خوشه‌های انگور و هسته‌های میوه‌های فرو افتاده به زمین را می‌خورند.

روباه

روباه

روباه

منبع

• محمدیان، کوخری، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.

كوخرد

عکس ماه وارهى كوخرد

روستای کوخرد که تاریخ گذشته آن به دوره قبل از اسلام بر می‌گردد بدین صورت در زبان عامیان وجود دارد که مردمانی در شهر بزرگی بنام «شهرسیبه» زندگی می‌کردن که این مردمان بر اثر سیلی عظیم که از آبراه‌های کوه‌های شمال آن کوه ناخ بوجود آمده از بین رفته‌اند و تعدادی باقی مانده‌اند که بنای روستای جدید کوخرد را نهادند.

• جغرافیای بخش کوخرد
  روستای کوخرد در طول جعرافیایی ۵۴٫۲۹۲۶ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۷٫۰۵۱۲ شمالی واقع شده‌است.^[۱] بخش کوخرد به مرکزیت روستای کوخرد متشکل از دهستانهای کوخرد و هرنگ می‌باشد. در پیرامون بستک چند روستای بزرگ کهنسال و اصیل وجود دارد که کوخرد یکی از آنهاست.

• جمعیت

جمعیت دهستان کوخرد طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۹۴۴ نفر بوده‌است ^[۲].

تال مد اودلی

سنگ نازبن

ترنه

• پیرامون کوخرد
  در پیرامون کوخرد تخته سنگهای شگرفی وجود دارد که از زمین بیرون زده‌اند. یکی از آن سنگ‌ها به نام سنگ نازبُن که شکلی عجیب و دیدنی دارد در جایی به نام تال مد اودلی (تال محمد عبدلی) قرار دارد. کانال آبراه ترنه کوخرد هرمزگان نیز در این آبادی وجود دارد که تنها ابتکار مردمان آن زمان بوده و با معمارﻯ خاص خود و مصالح سنگ و ساروج، باعث هدایت و انتقال آب شیرین قنات به آن سوﻯ رودخانه شور مهران می‌شده‌است. آرامگاه چند تن از بزرگان علم و شریعت نیز در بدو ورود به آبادﻯ قرار دارد که با معمارﻯ سنّتی خود نشان از قدمت دیرینه این دیار دارد. در اطراف کوخرد بیمارستانی با معماری جالب بومی قرار دارد به نام بیمارستان رازی.

• مخابرات کوخرد
  منطقه بستک و کوخرد از نظر درصد نفوذ تلفن ثابت و همراه در وضعیت مناسبی قرار دارند. هم اکنون تعداد ۹ مرکز تقویت امواج برای تلفن همراه در شهرستان بستک وجود دارد که عبارت‌اند از: بستک، جناح، کوخرد، کوهیج، هنگویه، چاه بنارد، دهتل، فتویه و ارتفاعات کوه انوه.

مخابرات كوخرد

به گفته کارشناسان شرکت مخابرات ایران، با توجه به قرار گرفتن دکل موبایل کوخرد نسبت به رادار کوه جناح، مرکز موبایل کوخرد بهترین گیرندگی را در بین مراکز موجود دارا است. هم اکنون امکان ارتباط هم‌زمان تعداد ۶۰ خط ورودی و ۶۰ خط خروجی در این مرکز وجود دارد که تا چند سال آینده کفاف مردم بخش کوخرد و روستاهای تابعه را می‌دهد. امواج این مرکز از طرف شمال تا کوه ناخ و از طرف جنوب نیز تا «کوه زیر» به خوبی وجود دارد. به گفته استفاده کنندگان از این سرویس، در بالای کوه معروف به کوه لاور از طرف مشرق نیز این امواج قابل دریافت هستند.

• بزرگان کوخرد

برخی از افراد معروف منطقه کوخرد عبارت‌اند از:

• حاجی جعفر پالاش (نخستین دکتر داروساز کوخرد) _ جعفر فرزند محمد (۱۳۴۱ ـ ۱۴۱۱) فردی سرشناس و مؤثر در زمینه وارد ساختن درمان و پزشکی مدرن به مناطق شهرستان بستک و بخش‌هایی از هرمزگان و همچنین شرق عربستان و امارت شارجه بوده‌است.

وی نخستین دکتر داروساز روستای کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک استان هرمزگان ایران بود. نام کامل وی: (حاجی جعفر بن محمد بن جعفر بن محمد بن حاجی جعفر گپ بن محمد بن احمد آل جعفر).حاجی جعفر به سال ۱۳۴۱ هجری قمری در امـارت شارجه یکی امارات هفت‌گانهٔ (امارات متحده عربی) دیده به جهان گشودند، تحصیلات علمی خود را در زادگاه خود ، وزیر نظر دکتر ویلیام ادامه می‌دهند وبعد از سه سال تحصیل زبان انگلیسی خود را به پایان می‌رسانند، وبه مدرک دکتر داروساز نایل می‌گردند. وی در سال ۱۴۱۱ هجری قمری برابر با ماه اکتبر ۱۹۹۰ میلادی در سّن ۷۰ سالگی در کوخرد فوت کردند.

• حاج محمد صالح مباشر (کدخدای قدیم کوخرد)
• ملا محمد علی کوخردی (عالم کوخرد)
• سید محمد قتالی (قاضی کوخرد)
• حاج محمد شاکر (امام جمعه کوخرد)
• حاج ملا محمد شریف شاکر (عالم کوخرد)
• شیخ ملا مصطفی العالم (عالم کوخرد)
• ملای أربابی (شاعر کوخرد)

• روستاها
• روستاهای دهستان کوخرد:

ایران > هرمزگان > شهرستان بستک > بخش کوخرد: روستاها
آسو | بار | بار ترک | بدمستان | بربار | پر احمد | پر درو | تخت گرو | تشتو | تلخ اطهر | چارون | چاله | دهستان کوخرد| دیخور | دهنو کوخرد | صالح‌آباد | عالی جان | کنارزرد | کوخرد | کوران | کوردان | کرون | گریند | لاور شیخ | لاوردین | مزاجان | مِهران |هرنگ |یرد

• جستارهای وابسته
• آرامگاه علماء کوخرد
• کشت جو و گندم در کوخرد
• جانوران منطقه کوخرد

در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با کوخرد موجود است.

• پیوند به بیرون
• وب‌گاه کوخرد
• وب اخبار کوخرد
• وب اخبار بخش کوخرد
• دیار من کوخرد
• بخش کوخرد
• کوخرد هرمزگان
• پرندگان کوخرد
• آوای سیبه
• کوخرد سرزمین شاعران

لمبیر ملکی

آب شیرینو

جعفرآباد مؤه مهمد

غروب ( رودخانه مهران )

او شیرینو

کوه ناخ

آودون گِردُو

گری باصیر

پشتخه مرخاو

کانال سد جابر

کوه زیر

دره کنخور

سدجاوید

سد بست گز

سد شمو

برکه عبدالقادر

برکه آب شیرینو

گز پرو

منابع

• محمدیان، کوخری، محمد ، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
• محمدیان، کوخردی ، محمد ، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
• بختیاری، سعید، ، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتا شناسی ، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
• دکتر:القاسمی، سلطان ، بن محمد ، «(سرد الذّاتْ)» ،. المؤسسة العربیة للدراسات والنشر ۲۰۰۹ میلادی.

طاق بستک (شهر بستک) طاق نصرتی در بستک به نام طاق بستک که به فراخور تاجگذاری محمدرضاشاه پهلوی ساخته شده بود. این طاق را پس از انقلاب ۵۷ ویران کردند.

• جمعیت شهربستک طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۰۱۹ نفر بوده‌است ^[۱].

این شهر تا سال ۱۳۳۴ جزء استان فارس بوده‌است. بستک پیشینه تاریخی و سیاسی طولانی دارد. دارای بیش از دویست روستا بوده، که در سال ۱۳۶۴ بخش وسیعی از روستاهای منطقه‌ای به نام روئیدر از بستک جدا شد و به بخش خمیر پیوند دادند و در سال ۱۳۷۰ تعدادی دیگر از روستاها در حوالی لمزان از بستک جدا شد. از اقسام خوردنی‌های سنتی منطقه بستک و بخش‌های آن مهوه است که در جنوب ایران شهرت فراوانی دارد. بعضی آنرا مهیاوه نیز می‌نامند.

مسجد جامع بستک

• در امارت دبی یکی از امیرنشین‌های هفت‌گانه امارات متحده عربی محله‌ای وجود دارد که بنام محلهٔ «بستکیه» معروف است.

• مردم بستک به زبان لارستانی با گویش بستکی سخن می‌گویند که از دستهٔ زبانهای پارسی جنوب غربی ایران است.

• محدوده شهرستان بستک

شهرستان بستک از شمال به لارستان، از جنوب به شهرستان گاوبندی و شهرستان بندر لنگه، از مغرب به شهرستان لامرد، و از سمت مشرق به شهرستان بندر عباس محدود می‌گردد.

مسجد جامع قديم بستک هرمزگان

• فرمانروایان نویسندگان دانشمندان شعراء ومشاهیر بستک هرمزگان
• شیخ محمد بستکی
• مصطفی خان.
• محمد تقی خان.
• محمد رضا خان.
• محمداعظم خان.
• غیرت بستکی.
• ملا محمد نامی
• محیا بستکی.
• عبدالرحمان فرامرزی.
• احمد فرامرزی.
• احمد حبیبی.
• حاجی جعفر پالاش
• حسن فرامرزی.
• مجرم بستکی.
• فایز بستکی.
• همت بستكى.
• عبدالقادر بستکی.
• محمد سعید بستکی.
• هادی خان بستکی.
• سرتيب شيخ عبدالنور.
• شیخ حسن بستکی.
• محمد رفيع خان.
• احمد خان بزرگ.
• عبدالرزاق مشایخی آگاه.
• معروف.
• راستی.
• ملای ارباب.
• شیخ عبدالسلام خنجی

• بررسیهای جغرافیایی

طول جغرافیائی شهر بستک ۵۴ درجه و ۲۳ دقیقه و عرض آن ۲۷ درجه ۱۴ دقیقه‌است ارتفاعش از سطح دریا ۲۱۲۰ گز است. حدود وسعت شهرستان بستک با ۵۹/۵۵۲۵ کیلومتر مربع وسعت و در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. شهرستان بستک از شمال شهرستان لار، و از جنوب شهرستان بندر لنگه، واز مغرب شهرستان لامرد و از سمت مشرق به شهرستان بندر عباس محدود می‌گردد.

• تقسیمات سیاسی

براساس جدیدترین تقسیمات سیاسی شهرستان بستک دارای سه بخش و ۹ دهستان و ۱۱۰ آبادی سکنه و ۴۰ پارجه آبادی خالی از سکنه‌است.

• بخش مرکزی به مرکزیت بستک مشتمل بردهستانهای:گوده، دهتل، فتویه و بیش از ۴۰ روستای بزرگ و کوچک.
• بخش کوخرد به مرکزیت دهستان کوخرد مشتمل بردهستانهای: کوخرد و هرنگ و بیش از ۳ روستای بزرگ و کوچک.
• بخش جناح به مرکزیت جناح مشتمل بردهستانهای: فرامرزان، جناح و کمشک و بیش از ۳ روستای بزرگ و کوچک.

نقشه بخش‌های شهرستان بستک

• وضعیت توپوگرافی

شهرستان بستک از جمله ناهموارترین مناطق استان هرمزگان است به گونه‌ای که برخی از ناهموارترین وبلندترین ارتفاعات استان در این شهرستان واقع شده‌است. دامنه ارتفاعات کمتر از ۱۰۰ متر تا بیش از ۲۰۰۰ متر تا ۳۰۰۰ متر، کوه گاه‌بست و کوه سیاه در شمال شهرستان، و کوه ناخ و زنگارد در جنوب شرقی شهرستان، پراکندگی دارد که در این میان کمترین وسعت مربوط به طبقه ارتفاعی کمتر از ۱۰۰ متر با ۲٪ بوده و بیشتر آن مربوط به طبقه ارتفاعی ۴۰۰ تا ۵۰۰ متر با ۲۴٪ است. همچنین ۱۵٪ وسعت بخش نیز در ارتفاعی بیش از ۱۰۰ متر قرار گرفته‌است.

• موقعیت اقلیمی

شهرستان بستک به علت نزدیکی به خلیج فارس ونزدیکی به منطقه حاره وداشتن موقعیت کوهستانی، دارای ویژگیهای اقلیمی مخصوص به خود است، با توجه به موقعیت منطقه دارای آب وهوای گرم وخشک در تابستان، وسرد وخشک در زمستان است. شهرستان بستک به علت نزدیکی به مدار خط السرطان دارای آب وهوای گرم وخشک به لحاظ تقسیم بندی اقلیمی است. بر اساس اطلاعات موجود از ایستگاه جناح میانگین درجه حرارت در طول دوره آماری ۵/۴۹ درجه سانتیگراد وحد اقل مطلق آن صفر درجه سانتیگراد است. اصولا آب وهوای منطقه گرم است. بنا براین منطقه «گرمسیر» یا «گرمسیرات» نامیده شده‌است. قسمت اعظمی از روزها ی سال گرمای هوایش از حد مطلوب ومورد نیاز یعنی ۲۵ درجه‌است. به طوری که حدود ۳۰۰ روز از روزهای سال از گرمای بیش از حد مطلوب برخوردار است.

• بارندگی ورطوبت وروزهای یخبندان

در تقسیمات اقلیمی، شهر بستک دارای اقلیمی گرم و خشک است. متوسط بارندگی سالانه حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیمتر و دربعضی از سالها کمتر هم می‌شود. حد اکثر بارندگی درماههای تابستان میزان رطوبت بطور چشم گیری افزایش می‌یابد واین امر موجب می‌شود که هوا دم کرده وطاقت فرسا گردد. ضمن اینکه رطوبت تابستان موجب تشکیل شبنم شحرگاه و مه صبحگاهی شده و به برکت آن گیاهان این منطقه خشک به حیات خود ادامه می‌دهند. در زمستان در برخی مواقع از زمان در قله‌های برخی از کوه‌های شهرستان بست بستک مانند: قله کوه گاه‌بست و قله کوه ناخ یخ می‌بندد، همچنین بر روی آبهایی که در ظرفهای مکشوف و در اماکن باز گذاشته باشد نیز از شدت سرما یخ می‌بندد.

• پوشش گیاهی

اغلب اراضی شهرستان بستک دارای قابلیت مرتعی است ومناسب‌ترین اراضی جهت استفاده‌های مرتعی وبرداشت علوفه محسوب می‌شوند. محدودیتهای عمده این اراضی شیب بسیار تند، فرسایش بسیار زیاد محدودیت عمق خاک، پستی وبلندی وناهمواری، وجود سنگریزه، شوری وقلیائیت، محدودیت آب زیر زمینی وخطرات سیل گیری است که با عملیاتی همچون حفاظت از حوزه آبخیز، کنترل چرا، رعایت اصول مرتعداری، احیاء وتوسعه مراتع، جلوگیری از فرسایش، تسطیح در قسمت خاکدار، احداث سیستم زهکشی، اصلاح اراضی تاءمین آب مورد نیاز می‌توان تاحد زیادی این مشکلات را رفع نموده وبر توانمندیهای اراضی افزود.

• خدمات عمومی وزیر بنایی

باتوجه به تقیسمات سیاسی جدید وتشکیل سه بخش: کوخرد و مرکزی و جناح، بستک در شهرستان وقطب بندی سیاسی در منطقه، خدمات عمومی وزیر بنایی توزیع گردیده‌است. مطالعات انجام شده در خصوص نرخ باسوادی شهرستان بستک نشان می‌دهد که براساس سر شماری عمومی سال ۱۳۷۵ شهرستان بستک دارای ۵/۷۵ در صد نرخ باسوادی در گروه مردان و ۹۲/۶۳ در صد نرخ باسوادی در گروه زنان بوده‌است. آمارهای مربوط به وضعیت آموزش جمعیت روستایی شهرستان بستک گویای این مطلب است که ۹۴/۶۶ در صد جمعیت ۶ تا ۲۴ ساله شهرستان بستک در سال ۱۳۷۵ در حال تحصیل بوده‌اند. براساس آخرین سر شماری عمومی نفوس ومسکن ۱۳۷۵ خورشیدی جمعیت شهرستان بستک ۴۹۶۷۶ نفر گزارش کرده‌است.

نقشه

• شهرها و روستاهای شهرستان بستک

بخش کوخرد

دهستان کوخرد

• مکانهای تاریخی و مذهبی شهرستان بستک
• آرامگاه شیخ محمد صوفی – تسان
• آرامگاه شیخ حمزه ــ دهنگ
• آرامگاه شیخ رستم – دهنگ
• آرامگاه شیخ کمال الدین بهزاد – دهنگ
• آرامگاه سید قطب الدین – دهنگ
• آرامگاه بی بی فاطمه قتال – دهنگ
• آرامگاه شیخ مفتی – انوه
• آرامگاه سید قطب الدین شیدا – انوه
• آرامگاه شیخ محمد زنگبار – فتویه
• آرامگاه شیخ عبد القاسم حضور – شیخ حضور
• آرامگاه سید محمد سید منصور ــ چاه بنارد
• آرامگاه سید عامر – چاه بنارد
• آرامگاه امام زاده سید کنچی – کنچی
• آرامگاه سید محمد ابراهیم شاعر – دهتل
• آرامگاه شیخ احمد شیخ راشد ــ بستک
• آرامگاه مجموعه دو گنبدان (بقعهٔ شیخ عبدالرحمن بزرگ و ملا اسماعیل و ملا عبدالواحد) ــ کوخرد
• آرامگاه سید مظفر سید منصور – کوخرد
• گردش گاه ناخری
• تفرج گاه نیدان
• هفت رشته قنات – دهنگ
• پاراو کوخردــ کـوخـرد
• تاق نه تا – ناخری (تاخ نه تا – ناخری)
• قبرستان تسان
• تنب پرگان (تمب پرگان) ــ دهنگ
• تنب کوشک – دهنگ
• چاهها و کانالهای ساروجی – دهنگ
• آسیابهای آبی – تدرویه
• آسیابهای آبی دامن – فاریاب
• آسیابهای کریکی – بستک
• کانال آب معروف به ترنه ـــ دهستان کوخرد
• آب گرم (آب باد) تدرویه
• آب گرم – فاریاب سنگویه
• آب گرم – فتویه
• بازاربستک
• بر کهٔ آخوند – در شرق انوه
• کاروان سرای آخوند – در شرق انوه
• کاروانسرای بستک.
• كاروانسراى كوردان .
• کاروانسرای کوخرد.
• کاروانسرای لرد محیا
• مسجد ملا محمد نامی – فتویه
• مکتب خانهٔ نامی – فتویه
• مسجد جامع قدیم بستک ــ بستک
• مسجد جامع بستک
• مسجد بن نادر ــ بستک
• مدرسهٔ مصطفویهٔ بستک – بستک
• قلعه شاه بنار – چاه بنارد
• قلعه ایلود – ایلود
• قلعه سیبه ــ کوخرد
• قلعه توصیله ــ کوخرد
• قلعه آماج ــ کوخرد
• برج گری کوه – کوهیج
• حمام خان بستک ــ بستک
• حمام سیبه ــ کوخرد
• شهرتاریخی ساسانی (شهرسیبه) ــ کوخرد
• خانهٔ خان بستک ــ بستک
• مجموعه بازار قدیم بستک ــ بستک
• سنگ نگاره‌ها – ده تل
• دوگنبدان
• حمام خانی بستک
• مخدان (بستک)مُخدان
• آسیاب دومن
• کریکی

منابع

• محمدیان، کوخردی، محمد، «شهرستان بستک و بخش کوخرد» ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  • الكوخردى ، محمد ، بن يوسف، (كُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِيةَ عَلي ضِفافِ نَهر مِهران) الطبعة الثالثة ،دبى: سنة 199۷
• مراسم عروسی در منطقهٔ بستک
• نگاره‌های قدیمی بستک

در جنوب و مركز ایران بویژه جنوب استان فارس و نيز در غرب استان هرمزگان به آب‌انبارهای زیرزمینی برکه گفته می‌شود.زيباترين و باشكوه ترين بركه‌ها در شهرهاي يزد و گراش بنا شده اند.كه بزرگترين بركه، بركه اي است به نام (گنج البحر) يا كل كه در شهرستان گراش بنا گرديده است اين بنا در دوره صفويه ساخته شده است .

بركه او شيرينو

بركه مزاجان

بركه پشتخه

منابع

• محمدیان، کوخری، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج2. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
• الكوخردى ، محمد ، بن يوسف، (كُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِيةَ عَلي ضِفافِ نَهر مِهران) الطبعة الثالثة ،دبى: سنة 199۷ للميلاد.

تخته‌سنگ مد اودلی

«سنگ اکال» در محوطه‌ای بنام کارگهی واقع است. این منطقه از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است.

• تال

تال مَد اودلی در سَرگرد نرگ گری پان واقع است. در سربالائی چک شِرُه دره بزرکی وجود دارد بنام خورنساء بعد از خور نساء در بون کوه دشت پهناوری است. در کوشه‌ای از این دشت بهناور سنگ بزرگ و مربع مانندی افتاده‌است که آن را «تال مَـد اودلی» می‌نامند، این تال مانند خانه‌ای است و استراحتگاهی بوده و هست که کوهنوردان و شکاربانان درآن استراحت می‌کنند.

• مشخصات تال

در وازه تال مَد اودلی ازطرف شمال شرقی تال واقع شده و تال از داخل به دو قسمت شده‌است، در قسمت اول تال بعد از ورود از دروازه یک تخته سنگی به اندازه ۲ متر مانند ستونی ایستاده قسمت بالای این سنگ چسپیده به سقف تال مَداودلی و مانند پایه‌ای می‌ماند که زیر سقف تال زده شده، تال مـد اودلی از داخل مانند قارچ و یا چتر می‌ماند، واین سنگ از سقف تال مد اودلی حفاظت می‌کند. در بغل این پایه (سنگ) اجاق چائی بزی دایر کرده‌اند، همچنین در بغل همین سنگ آتش روشن می‌کنند برای تدفئه تال «برای گرم کردن تال در زمستان». بعد از این ستون قسمت اصلی تال مَداودلی است، قسمت اصلی تال نیز از داخل به دوقسمت شده‌است، یعنی از داخل تال به دوقسمت «دو طَبَقهَ» شده طبقه پائین جای سه نفر است، و طبقه بالا جای دونفر، وبغل ستون که قبلاً ذکر شد نیز جای یک نفر، یعنی شش نفر در تال مد اودلی براحتی می‌توانند بخوابند.

تال مـد اودلی «سنگی است» قدیمی وداستان‌های زیادی از این تال ومردمانی که در زمان قدیم در این تال سکونت گزیده‌اند نقل می‌شود ولی راهی صعب العبور دارد و مردم یا پیاده ویا با الاغ می‌توانند به تال مد اودلی بروند.

• بنه دگه

در طرف جنوب این تال کمی رو به‌طرف شرق درخت کهن سالی وجود دارد که آن را بنه دگه می‌نامند، همچنین آودون بزرگی نیز از طرف جنوب شرقی این درخت وجود دارد، در بغل بنه دگه یک پر سنگلاخی وجود دارد که ۴ متر ارتفاع دارد در بغل این پر یک خمره‌ای باسنگ وسیمان درست کرده‌اند برای جمع آوری آب باران، این خمره بنام خمره «حسن لنگ» معروف است، در چند سال پیش کوخردی‌ها در آنجا آب انباری (برکه)ای ساخته‌اند. پشتخه شاه حسینی از طرف غرب تال مد اودلی قرار دارد، و تنب هنگ از طرف جنوب غربی تال واقع است، وازطرف شمال شرقی تال مد اودلی یک پرتگاهی است که بنام دسک معروف است.

منبع

• محمدیان، کوخری، محمد ، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.

صخره‌های مشهور شهرستان بستک هرمزگان
تال،سنگ نازبن،تال مد اودلی،تال کل احمد،سنگ اکال،سنگ بند بن،سنگ لنگ پومه،سنگ پاتیل

تابلو بخشدارى كوخرد ــ بخش كوخرد ــ شهرستان بستک ــ هرمزگان

• کد این بخش در تقسیمات کشوری ایران ۹۵۵ است.
• جمعیت بخش كوخرد طبق سرشماري عمومي نفوس و مسكن در سال ۱۳۸۵ ، برابر با ۱۳۶۶۰ نفر بوده‌است.

تابلو بخشدارى كوخرد ـــ بخش کوخرد ـــ شهرستان بستک ـــ استان هرمزگان

دهستان‌ها

• دهستان کوخرد
• دهستان هرنگ

روستاهای تابع بخش کوخرد

دهستان کوخرد به مرکزیت روستای کوخرد مشتمل بر روستاها، کشتزارها و مکانهای گوناگون است:

ایران > هرمزگان > شهرستان بستک > بخش کوخرد: روستاها
آسو | بار | بار ترک | بدمستان | بربار | پر احمد | پر درو | تخت گرو | تشتو | تلخ اطهر | چارون | چاله | دهستان کوخرد| دیخور | دهنو کوخرد | صالح‌آباد | عالی جان | کنارزرد | کوخرد | کوران | کوردان | کرون | گریند | لاور شیخ | لاوردین | مزاجان | مِهران |هرنگ |یرد

وضعیت زبانی بخش کوخرد

فارسی و گویش‌های آن

زبان اهالی منطقه کوخرد همچون مردم شهر بستک و بخش‌های جناح و مرکزی کلآ فارسی با گویش محلی است. تفاوت گویش فارسی این محل با فارسی معیار چندان نیست که قابل فهم نباشد و دیگر فارس‌زبانان هر چند با سختی قادر به درک موضوع در این گویش خواهند بود. البته جوانها فارسی معیار را نیز بلد هستند. حتی در روستاها هم که با گویش محلی صحبت می‌کنند ممکن است میان یک روستا تا روستای دیگر اختلاف در لهجه وجود داشته باشد ولی باز هم مفهوم است. برای نمونه اختلافات چندی در لهجه‌های گوده‌ای و فرامرزی وجود دارد ولی مانع درک مطلب نیست. میان گویش لارستانی و گویش اهالی گوده و صحرای باغ نیز اختلافات کوچکی وجود دارد، گویش گوده‌ای و صحرای باغ را در اصطلاح محلی گویش «اَچومی» می‌نامند.

کوخرد

كوخرد (خانه قديمى)

نمونه‌های از فارسی محلی

تفاوت‌های گویش‌های محلی با فارسی معیار:

• نمونه فارسی: می‌آید
• گویش بستکی: اَ تَندای / اَ انُدای
• گویش کوخردی: کَر انُدهُ

• بستکی: اَ کُردای
• کوخردی: کَر کِردُه

• فارسی: کجا می‌روید
• جناحی: کُه کَهِِش توُش
• کوخردی: کُه کَرفَتُش

• فارسی: نیامده
• بستکی: نَندهُ
• جناحی: نِندهِ

• فارسی: چرا این کار را می‌کنید.
• گوده‌ای: چرا مِهنهِ اَکِرداش
• بستکی: چرا مِندهِ اَکُرداش
• کوخردی: چرا اِندهِ کَر کِردُش

زبان‌های دیگر

دو روستا نیز در منطقه وجود دارد که ساکنان آن به زبان هندی و یا سندی صحبت می‌کنند. این دو روستا عبارت‌اند از: ۱. روستای گُتاو ۲. روستای خلوص

البته مردم این دو روستا فارسی به لهجه محلی نیز بلد هستند. در این مناطق کسانی هستند که به زبان عربی نیز صحبت می‌کنند. و همچنین اشخاص معدودی نیز وجود دارند که به زبان انگلیسی صحبت می‌کنند.

مذهب در بخش کوخرد

کلیه ساکنان شهرستان بستک و بخش‌های آن یعنی کوخرد، جناح و مرکزی مسلمان و اهل سنت از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی. دین مردم منطقه پیش از ورود اسلام دین زرتشتی بوده و آثار زیادی از آن زمان بجای مانده‌است ولی امروزه تمامی مردم این شهرستان سنی و مسلمانند.

آداب ورسوم در بخش کوخرد

• رسم است که هرگاه مسافر بعد از مدتها از سفر برگردد یا یکی از نزدیکان شخصی، از حج مراجعت نماید ویا فرزند کسی سربازی را به پایان برساند و به خانه مراجعه نماید بالای منزل خود وکلیه اقوام وخیشان به مدت یک هفته یک پرچم سبز افراشته وبدین وسیله خوشحالی خودرا به همه مردم اعلام می‌دارند.

• رسم است که در زیر گهواره بچه اسفند دود می‌کنند به این اعتقاد که چشم حسود کور شود و مرض به بچه نزدیک نشده و از او دور گردد.

بخش كوخرد

خرافات در بخش کوخرد

• به هم زدن کلید باعث دعوا می‌شود .
• نگهداری کبوتر درخانه نحس است
• شب چهار شنبه به مهمانی رفتن درست نیست .
• دمپایی به عکس افتادن نحس است
• اگر به طرف زیارت دست دراز کنی باید انگشتانت را گاز بگیری .
• اول شب جارو زدن کار نادرستی است .

اصطلاحات کوخردی

• زَندَکاتُم اُش بُرد  :مرا ترساند
• نَمُــوَلِش  :امنیت نداری
• پَلکَن بـِبـُش  :برو گم شو
• هیز  :مکار (حیله گر)
• خِل تاس  :خفه
• تَپـَتاس  :گیچ
• بالَک  :طاقچه
• کَلواز (کَل آواز)  :فریاد زدند

مسجد جامع قبله

دوگنبدان

خانه‌های قدیمی

جعفرآباد خانه هاى تاريخى

آثار باستانى سد بز

کاروانسرای کوخرد

چشک سد بز

آثارى از دوران ساسانيان حمام سیبه

پاراو کوخرد

گاو و گوچه

بیمارستان رازی کوخرد

بـِركـَه

منابع

• محمدیان، كوخردى ، محمد ، « شهرستان بستک و بخش کوخرد » ، ج1. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰5 میلادی.
• عباسی ، قلی، مصطفی، «بستک وجهانگیریه»، چاپ اول، تهران : ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر ، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
• محمدیان، کوخری، محمد ، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
• بختيارى، سعيد، ، « اتواطلس ايران » ، “ مؤسسه جغرافيايى وكارتگرافى گيتا شناسى ، بهار 1384 خورشيدى.

در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با بخش کوخرد (بستک) موجود است.

بخش‌های شهرستان بستک استان هرمزگان
بخش کوخرد | بخش جناح | بخش مرکزی

بخش‌های استان هرمزگان

بخش کوخرد، بخش جناح، بخش مرکزی، بخش خمیر، بخش رویدر، بخش مرکزی شهرستان بندر لنگه، بخش شیبکوه، بخش کیش، بخش مرکزی شهرستان گاوبندی، بخش کوشکنار، بخش تخت، بخش فین، بخش مرکزی، بخش قلعه قاضی، بخش تنب، بخش مرکزی شهرستان ابوموسی، بخش مرکزی، بخش بشاگرد، بخش فارغان، بخش احمدی، بخش مرکزی، بخش رودخانه، بخش مرکزی، بخش شهاب، بخش هرمز، بخش مرکزی شهرستان قشم، بخش بیابان، بخش سندرک، بخش مرکزی شهرستان میناب، بخش بيكاه، بخش ليردف، بخش توکهور، بخش جغين

• سنگ تاریخی

این سنگ در کوخرد به آن سنگ پاتیل  می‌گویند. این سنگ از مشرق درواه شمو در دل کوه بین دو کم و در ارتفاع چهار تا پنج متر در بالای سنگ لنگ پومه آویزان است.

« سنگ پاتیل» در شمال پر دراخی قراردارد، و « تپه ره » که اولین راه ورودی به کوه ناخ می‌باشد در مشرق سنگ قرار دارد، و درواه شمو در مغرب سنگ قرار دارد، ودهستان کوخرد در ۲ کیلومتری سنگ از سمت جنوب واقع شده‌است. سنگی است بسیار بزرگ که از هزارها سال در آنجا آویزان است، قسمت بالایی سنگ قرمزمانند است، اما قسمت پائین سنگ برنگ سیاه وسفید وخاکستری است.

• وجه تسمیه آن

این سنگ چون شبیه به دیگی بزرگ دارد که روی اجاق نهاده شده‌است آن را « سنگ پاتیل» نامگذاری کرده‌اند، و « پاتیل» در زبان فارسی به دیگ بزرگی گفته می‌شود که پایینش گِزد است، یک سنگی بسیار قدیمی وتاریخی است که معلوم نیست از چه دورانی و به اینصورت درآنجا قرار گرفته‌است. از این گونه سنگهای تاریخی در منطقه کوخرد زیاد وجود دارد، در کوه‌های جنوب کوخرد مخصوصاً کوه پل تیر ( کوه خآب ) ودر منطقه کارگهی که در پشت کوه پل تیر و از سمت شمال واقع است سنگ بزرگی وجود دارد که بنام سنگ اکال معروف است، همچنین در قله کوه پل تیر یک سنگ تاریخی دیگر وجود دارد که آن را سنگ نقاره می‌نامند. همچنین سنگهای دیگری نیز وجود دارند مانند سنگ نازبُن و سنگ تال مد اودلی و سنگ تال کَل احمد که هر یک از این سنگها تاریخ خاصی و مفصلی داردند.

منابع

• محمدیان، کوخردی ، محمد ، «شهرستان بستک و بخش کوخرد» ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.